Từ lâu cây nhân trần được biết đến là cây thuốc dùng uống trong việc giải nhiệt cơ thể hiệu quả. Không những vậy, cây nhân trần còn được khám phá với nhiều tác dụng trong việc chữa trị bệnh. Tuy nhiên, việc sử dụng cây nhân trần không đúng cách có thể gây nên tác hại xấu đến sức khỏe chúng ta.

Cây nhân trần là cây gì?

Cây nhân trần còn có tên gọi khác là cây chè cát, chè nội, tuyến hương, hoắc hương núi, mao xạ hương,… tên khoa học là Adenosma glutinosum. Cây có thân hình trụ, rỗng giữa, mầu nâu đen, có lông nhỏ, mịn. Mặt trên lá màu nâu sẫm, mặt dưới màu nâu nhạt, hai mặt đều có lông, mép lá khía răng cưa tù, gân lá hình lông chim.

Nhân trần được thu hái khi cây đang ra hoa, phơi trong bóng râm hoặc sấy ở 40oC – 50oC. Không sấy quá nóng làm bay tinh dầu, bảo quản nơi khô.Nhân trần thường mọc hoang nhiều ở các tỉnh phía Bắc như Lạng Sơn, Bắc Kạn, Cao Bằng, Thái Nguyên, Bắc Giang, Tuyên Quang…, và một số tỉnh ở miền Trung như Quảng Nam, Quảng Ngãi, Thừa Thiên – Huế.

Những lợi ích của cây nhân trần

Theo Đông y, nhân trần có vị hơi đắng, tính hơi hàn, có công dụng chữa thanh nhiệt, lợi mật, tiểu tiện bất lợi, viêm loét da do phong thấp. Theo y học hiện đại, nhân trần có tác dụng thúc đẩy quá trình bài xuất dịch mật, bảo vệ tế bào gan, ngăn ngừa tình trạng gan nhiễm mỡ, làm hạ huyết áp, thúc đẩy tuần hoàn, giải nhiệt, giảm đau và chống viêm.

Các nghiên cứu hiện đại cho thấy, nhân trần có tác dụng làm tăng tiết và thúc đẩy quá trình bài xuất dịch mật, bảo vệ tế bào gan, ngăn ngừa tình trạng gan nhiễm mỡ, làm hạ huyết áp, thúc đẩy tuần hoàn, giải nhiệt, giảm đau và chống viêm. Nó có khả năng ức chế một số vi khuẩn như tụ cầu vàng, thương hàn, phó thương hàn, mủ xanh, e.coli, lỵ, song cầu khuẩn gây viêm não, viêm phổi và một số loại nấm.

Nhân trần giúp cải thiện công năng miễn dịch và ức chế sự tăng sinh của tế bào ung thư. Trên lâm sàng, nhân trần đã được sử dụng để điều trị các bệnh: viêm gan truyền nhiễm cấp tính thể vàng da, vàng da tán huyết do thương hàn ở trẻ sơ sinh, giun chui ống mật, rối loạn lipid máu, thiểu năng mạch vành, eczema dai dẳng ở trẻ em, viêm loét miệng, nấm da…

4 tác dụng tốt của cây nhân trần

Pha trà giải nhiệt

Có thể dùng nguyên nhân trần hoặc kết hợp với một số vị thuốc khác như rau má, râu ngô … hãm nước sôi hoặc đun với sôi nước, uống nóng hoặc uống lạnh đều được.

Dùng cho phụ nữ sau sinh

Nhân trần 8g sắc với mần tưới 20g, mạch môn 20g, ngải cứu 10g, rẻ quạt 4g, vỏ bưởi đầu khô 4g, tất cả cho vào sắc uống. Sử dụng mỗi ngày 1 thang.

Chữa kém ăn

Nhân trần 12g, kim tiền thảo 10g, cam thảo nam 10g (các vị thuốc này dùng cả cây trừ rễ). Rửa sạch, thái nhỏ, phơi khô, sắc với 400ml nước. Đun sôi cho đến khi còn khoảng 100m thì uống. Nên uống làm 2 lần trong ngày, sau bữa ăn.

Điều hòa kinh nguyệt

Nhân trần 12g, ích mẫu 12g, lá đuôi lươn 10g, bạch đồng nữ 10g, rễ gắm 8g, nghệ đen 6g. Sắc thuốc hoặc nấu thành cao lỏng. Nên uống hết trong ngày.

 tác dụng tốt của cây nhân trần
tác dụng tốt của cây nhân trần

Cách sử dụng nhân trần tốt cho sức khỏe

Uống nhiều nhân trần gây mất nước

Theo nguyên tắc điều trị, khi mật không tiết ra (mật viêm, tắc mật…) thì mới cần lợi mật và khi gan có vấn đề thì mới phải nhuận gan. Nếu không có bệnh mà lại uống hàng ngày, nghĩa là bắt gan và mật không có nhu cầu tiết cũng phải tiết, dẫn tới phải làm việc nhiều hơn nên dễ tổn thương, mất cân bằng và sinh bệnh.

Ngoài ra, không nên uống nước nhân trần hằng ngày nhất là vào mùa nóng do nhân trần lợi tiểu nên dẫn đến thải nhiều, nếu lượng nước và các chất dinh dưỡng bị đào thải thường xuyên, sẽ dẫn đến mất nước nghiêm trọng gây thiếu nước cho cơ thể và làm mệt mỏi thiếu tập trung, điều này lại phản tác dụng lợi gan của nhân trần.

Không nên kết hợp nhân trần và cam thảo với nhau

Nhân trần vốn có tính hàn vị cay đắng tác dụng đào thải còn cam thảo bổ khí, thanh nhiệt, giải độc, chủ trị các chứng tỳ vị hư nhược, ho suyễn, hầu họng sưng đau, giải độc thuốc và thức ăn, chống suy nhược… Trong các phương thuốc cổ truyền, cam thảo thường giữ vai trò là tá, nghĩa là có tác dụng dẫn thuốc vào kinh.

Mặc dù cả hai thứ đều có những công dụng tốt nhưng nếu phối hợp lại với nhau thì thành không tốt, bởi cam thảo có tính chất giữ nước trong khi nhân trần lại giúp đào thải. Chính vì vậy, thói quen uống nhân trần cho thêm cam thảo, chẳng những không có lợi mà còn tiềm ẩn nguy hại bởi tương tác thuốc, nhất là tăng huyết áp. Đối với phụ nữ mang thai, nếu không có bệnh lý về gan, không được bác sĩ chỉ định thì tuyệt đối không dùng nước nhân trần, cam thảo bởi uống nhiều sẽ làm xuất tiết các tuyến trong cơ thể, dẫn đến người mẹ bị mất sữa hoàn toàn hoặc chỉ có rất ít.

Bình luận