Gừng gió còn gọi là riềng gió, ngải xanh, cây mai gan riềng dại, gừng giềng… Là loại cây mọc hoang ở khắp nơi trong rừng, nơi đất ẩm ướt, mát ở bìa rừng hay dọc theo ven suối nơi đất núi rậm rạp. Gừng gió được xem như một phương thuốc “thần dược” vì có thể chữa bách bệnh. Để hiểu rõ hơn về loài cây quý hiếm này, chúng ta cùng tìm hiểu tác dụng của lá gừng gió qua bài viết này.

1/ Thông tin về “thần dược” cây gừng gió

Cây gừng dại hay còn gọi là ngải mặt trời, riềng dại, gừng giềng, gừng gió, ngải xanh; mai gan, người Tày gọi là khinh keng. Tên khoa học Zingber zerumbe (L) sm, họ gừng (Zingiberaceae). Hoa gừng gió rất hiếm và khả năng tiêu thụ cao.

Cây gừng gió và tác dụng chữa bệnh của cây gừng gió
Cây gừng gió và tác dụng chữa bệnh của cây gừng gió

Gừng gió là loại cây cao khoảng từ 1 – 1,3m.Thân rễ dạng củ phân nhiều nhánh, lúc non màu vàng và thơm sau chuyển thành màu trắngvà đắng. Lá mọc so le không cuống mặt trên nhặt, mặt dưới có lông rải rác mép lá uốn lượn. Cụm hoa hình trứng mọc thẳng từ thân rễ (sau khi lá mọc) thường có màu lục, khi già màu hồng đỏ, đài và tràng màu trắng, cánh môi màu vàng nhạt. Quả mang hình bầu dục, hạt màu đen, có áo hạt mềm, màu trắng. Mùa hoa và quả vào tháng 5,6. Cây mọc hoang ở khắp nơi trong rừng, nơi đất ẩm ướt, mát ở bìa rừng hay dọc theo ven suối nơi đất núi rậm rạp.
Theo y học cổ truyền, gừng dại có vị đắng, cay, tính ấm, với công năng tán phong hàn, giảm đau, trị ứ huyết,.. chủ trị các chứng trúng gió, chóng mặt, nôn nao, ngất xỉu, bôì dưỡng sau sinh, kích thích tiêu hóa, ăn ngon, ngủ tốt, khiến da dẻ trở nên hồng hào…

2/ Tác dụng của lá gừng gió

Một số bài thuốc thông dụng từ lá cây gừng gió:

1. Hỗ trợ điều trị viêm gan mạn tính

Gừng gió tươi 100g để nguyên vỏ rửa sạch, thái mỏng, cho vào ấm đất, đổ 0,5 lít nước đun nhỏ lửa sắc lại còn 150ml thì đổ ra chén, tiếp tục đổ thêm 0.4 lít nước đun nhỏ lửa sắc lại còn 150ml, trộn 2 thuốc với nhau, chia làm 3 lần uống trong ngày. Cứ 3 tuần một liệu trình.

Cây gừng gió và tác dụng chữa bệnh của cây gừng gió
Cây gừng gió và tác dụng chữa bệnh của cây gừng gió

2. Chữa suy dinh dưỡng, thiếu máu, bồi bổ cơ thể

350g gừng gió, 50g đương quy thái nhỏ tất cả phơi khô tán thành bột, thêm ít mật ong, làm tễ 5g/viên, mỗi ngày uống 10g sau bữa ăn.

3. Chữa bị thương ứ máu, đơn độc sưng tấy

15g gừng gió, 15g nghệ vàng, 15g nghệ đen, tất cả đem giã nhuyễn, cho thêm 150ml giấm ăn, vắt lấy nước uống, mỗi ngày uống 1- 2 lần, uống từ 3 -5 ngày. Phần bã thuốc đem chưng nóng rồi đắp vào nơi đau.

4. Chữa cảm lạnh, cảm mạo

Dùng 30g thân rễ gừng gió tươi rửa sạch, thái mỏng, cho thêm ít rượu chắt lấy nước uống mỗi ngày 3 lần, dùng liên tiếp trong 2 ngày liền. Có thể kết hợp với xông hơi để bệnh mau khỏi bằng cách dùng lá gừng gió tươi 50g, vỏ quýt phơi khô 10g, lá khuynh diệp 50g sắc với 1 lít nước. Sau khi sôi 10 phút, xông cho đổ mồ hôi, lấy xác chà xát khắp ngực và lưng, sau đó lau khô, đắp chăn ấm nghỉ nghơi 20 phút sẽ khỏe.

5. Kích thích tiêu hóa, ăn ngon miệng

Lấy thân rễ gừng gió thái mỏng với lượng từ 50g tươi cho vào 650ml rươụ trắng, ngâm trong 15 – 20 ngày là dùng được. Gạn lâý nước rươụ uống môĩ ngày 1 lần (20ml) uống trước bưã ăn. Những ngươì mắc bệnh gan mạn tính không dùng.

Cây gừng gió và tác dụng chữa bệnh của cây gừng gió
Cây gừng gió và tác dụng chữa bệnh của cây gừng gió

6. Trị đau nhức khớp chậu

Củ gừng gió 50g, lá ngải cứu 20g, cả hai thái nhuyễn thành sợi, 50g gạo lứt rang vừa vàng sẫm, hành củ 20g, hành lá 15g xắt nhỏ, 200 – 350g lươn (mổ bỏ ruột và chỉ máu, bỏ vào dấm cho tiết nhớt, không bỏ đuôi) nêm gia vị, nấu trong 0,8 lít nước còn 0.3 lít. Chia làm 2 phần ăn vào trưa và chiều, cách 2 ngày ăn 1 lần, ăn liên tục 15 lần. Có thể dùng cho phụ nữ tiền mãn kinh hay bị đau bụng, nhức mỏi tứ chi và đau nửa đầu.

7. Phụ nữ bị rong kinh bất thường sau sinh

Củ gừng gió 10g, hoa khoai mỡ 10g, lá khoai mỡ 5g sắc với 3 bát nước lấy lại còn 1/2 bát. Uống ngày 2 lần, dùng liên tục 3 ngày.

8. Phụ nữ sau sinh ăn uống không ngon miệng

Củ gừng gió 5g, ngọn bí đỏ 50g, cà chua chín (bỏ hạt) 50g, thịt cá hồng (bỏ xương) 50g, 1/3 thìa bột nêm, 1/4 muỗng đường cát. Tất cả nấu với 500ml nước còn 300ml, chia làm 2 phần ăn trưa và chiều. Cách ngày ăn 1 lần.

9. Nam giới tuổi trung niên bị mỡ trong máu

20g củ gừng gió thái sợi, 10g lá gừng gió thái nhuyễn, mộc nhĩ đen 30g, nấm bào ngư 30g, táo tàu 30g, nấu tất cả trong 1 lít cô lại còn 0,5 lít nước. Chia làm 5 phần, ăn trong ngày. Cách 3 ngày ăn 1 lần, ăn liên tục 10 lần.

10. Ăn uống khó tiêu

Lấy 30 – 50g gừng gió giã nhuyễn, 30g bầu non và 1 quả chanh muối, tất cả cho vào 0,2 lít nước, đun sôi 15 phút, vớt bỏ bã, uống nước cách nhau 5 phút sẽ tiêu hóa tốt, ợ được, trung tiện, thông tiểu tốt.
Gừng gió không chỉ có tác dụng đối với các bệnh sơ gan cổ trướng, ung thư, u bướu mà nó còn có rất nhiều tác dụng khác mà chúng ta không thể phủ nhận được. Qua bài viết này hy vọng bạn đã có thêm những thông tin cực hữu ích về tác dụng của lá gừng gió hơn để có thể áp dụng chữa bệnh cho mình và người thân những chứng bệnh trên dễ dàng.

3/ Hướng dẫn cách trồng và chăm sóc gừng gió

1. Chọn đất trồng gừng gió

Cây gừng gió cần đất tương đối tốt, tơi xốp, ít đá lẫn, khả năng giữ nước lớn nhưng thoát nước tốt, có độ ẩm đầy đủ trong suốt thời gian cây sinh trưởng, tốt nhất là đất mùn rừng hay đất đồi + xơ dừa+trấu hun (1:1:0,5)  không ưa đất cát và đất sét. Ở nước ta có 2 loại đất vùng đồi, núi trồng gừng có năng suất cao và chất lượng tốt là đất đỏ trên sản phẩm phong hoá từ đá vôi nằm ở chân núi đá vôi và đất nung đỏ trên badan, poocphia và các loại đá mác ma trung tính và kiềm

Cây gừng gió và tác dụng chữa bệnh của cây gừng gió
Cây gừng gió và tác dụng chữa bệnh của cây gừng gió

3. Thời vụ trồng

Thời vụ trồng gừng gió từ tháng 1 âm lịch đến tháng 3 âm lịch khi có mưa phùn, độ ẩm không khí cao.

2. Chọn giống và chuẩn bị giống trước khi trồng

  • Chọn giống: giống nuôi cấy mô
  • Chuẩn bị giống: Chọn cây khỏe, sạch bệnh, đủ rễ, thân, lá có khả năng sinh trưởng phát triển mạnh sau khi trồng.

3. Chuẩn bị đất

Đất trồng cần dọn sạch, đất đập nhỏ thật tơi xốp, sau đó trộn với các chất trồng nêu trên trải lên mặt luống

4. Mật độ trồng

Cây cách cây 30 cm, hàng cách hàng 40cm, luống cách luống khoảng 50cm, bề ruộng luống 1-2m.

5. Kỹ thuật trồng

Sau khi đào hố ta tiến hành trồng đặt giống sâu 3-5 cm lấy đất mịn phủ lên rồi ấn nhẹ tay.

6. Phân bón

Phân bón sử dụng cho 1ha  trồng gừng cần 20 tấn phân chuồng và1- 1,5 tấn vôi bột; 110N – 30 P2O5 – 100K2O được chia làm 5 lần bón, như sau:
Bón lót
Toàn bộ vôi và 1/5 lượng phân;
Bón thúc: Chia làm 4 đợt, mỗi đợt 1/5 lượng phân

  • Đợt 1 vào 30 ngày sau khi trồng;
  • Bón đợt 2 vào 60 ngày sau khi trồng;
  • Bón đợt 3 vào 90 ngày sau khi trồng;
  • Bón đợt 4 vào 120 ngày sau khi trồng.

Chú ý: ngoài các thời điểm bón phân trên, gừng bị vàng do thiếu đạm thì có thể tiến hành phun phân bón lá; có thể kết hợp với Ridomyl, Basudin 10H khi cần.

7. Chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh cho gừng

Chăm sóc: Trồng dưới tán rừng hoặc ngoài trời nhưng cần có lưới che. Cần cung cấp đủ nước cho gừng phát triển nếu thời tiết khô hạn.  Tuy nhiên, trong quá trình trị bệnh ở một số thời điểm nhất định thì việc cắt giảm nước tưới để hạn chế sự lây lan của dịch hại là cần thiết.
Làm cỏ, vun gốc: Tiến hành phun trừ hoặc làm cỏ dại bằng tay vào giai đoạn 25 – 30 ngày sau khi trồng, kết hợp với bón thúc đợt 1 cho cây. Trong các tháng sau, khi thấy cỏ dại thì phải làm sạch, không để củ gừng lộ khỏi mặt đất nhằm đảm bảo phẩm chất và giá trị thương phẩm.
Bón thúc: chia làm 4 đợt

  • Đợt 1 vào 30 ngày sau khi trồng;
  • Bón đợt 2 vào 60 ngày sau khi trồng;
  • Bón đợt 3 vào 90 ngày sau khi trồng;
  • Bón đợt 4 vào 120 ngày sau khi trồng.

Chú ý: ngoài các thời điểm bón phân trên, gừng bị vàng do thiếu đạm thì có thể tiến hành phun phân bón lá; có thể kết hợp với Ridomyl, Basudin 10H khi cần.

8. Phòng trừ sâu bệnh hại

Sâu hại

Sâu đục thân thường xuất hiện vào đầu mùa mưa. Phòng trị: Sử dụng các loại thuốc trừ sâu có tính lưu dẫn như: Basudin, Regent, Furadan…
Chú ý: Khi thấy bướm sâu đục thân xuất hiện hoặc sâu ở tuổi 1 -2 thì tiến hành phun thuốc diệt ngay, nếu chậm trễ, khó phòng trị kịp thời.

Bệnh hại
  • Bệnh cháy lá: Bệnh do nấm Fusarium gây nên thường vết bệnh xuất hiện trên chóp lá và cháy từ chóp lá xuống. Nếu bệnh phát triển mạnh, nấm tấn công vào nách lá, xuống củ làm chết cả cây. Phòng trị: Sử dụng các loại thuốc Appencard, Bavistin,
  • Bệnh thối củ: Bệnh do vi khuẩn lưu tồn trong đất, nước hoặc côn trùng gây ra. Gừng đang xanh bỗng héo đột ngột vào giữa trưa, có tươi lại vào lúc chiều mát và chết rất nhanh; thân bị nhũn nước, tách rời củ và có màu sậm; khi nhổ lên, đỉnh sinh trưởng có nước màu đục và có mùi hôi đặc trưng

Phòng trừ: do đặc điểm bệnh rất khó trị, lây lan nhanh nên và gây tổn thất lớn nên phòng bệnh là vấn đề cần thiết và bắt buộc.
Khi thấy gừng có triệu chứng xoắn lá thì tiến hành phun các loại thuốc Kasuran, Kasumin, Starner,..kết hợp với một số thuốc đặc trị các loại rầy mềm, rệp sáp tấn công như Diazan, Supracide… Luân cây trồng hợp lý để cắt nguồn bệnh lưu tồn tấn công vào củ, xuất hiện trong điều kiện ẩm ướt kéo dài.

  • Thối vàng

Bệnh do nấm Fusarium gây vàng lá, sau đó rụng và chết tương đối chậm, trên củ có vết màu nâu, phần củ nhăn nheo và tóp lại có phủ lớp tơ màu trắng.
Phòng trị: xử lí đất và giống trước khi trồng, sử dụng các loại thuốc Appencard, Carban, Carbenzim, Ridomyl, Score…

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here