Trang chủ Sản phẩm cây thuốc đông y Cây thuốc chữa bệnh đường hô hấp Cây bách bộ

Cây bách bộ

320.000

Mô tả

Cây bách bộ là cây gì?

Cây bách bộ có tên khoa học: Stemona tuberosa Lour.

Cây bách hộ còn được gọi với các loại tên khác như: Dây ba mươi, củ rận trâu, dây dẹt ác, sam síp lạc (Tày), mùi sấy dòi (Dao), bẳn sam síp (Thái), pê chầu chàng (H’mông).

cây bách bộ
cây bách bộ

Cây bách bộ là loại cây thân leo, mảnh, dài khoảng 6 – 8 m. Lá mọc đối nhau (đôi khi so le), có hệ gân lá ngang, song song với các gân chính, hình cung và dài khoảng 10 – 15cm. Mặt ngoài của lá có màu xanh lục, mặt trong lại có màu đỏ tươi, có mùi thối.

Ở gốc chứa rất nhiều rễ, mọc thành chùm với nhau. Mỗi gốc như vậy có khoảng 10 – 30 củ, có khi lên đến cả trăm củ. Người ta thường dùng rể củ, hoa,… cây bách bộ để chữa bệnh khi còn tươi, hoặc đã phơi, sấy khô.

Cây bách bộ thường được mọc và trồng ở đâu

Đây là loại cây thường mọc hoang và được trồng nhiều ở đồng bằng, đồi núi, ven bờ ruộng ở Việt Nam và một số nước châu Á như Ấn Độ, Malaysia

Ngoài cây Bách bộ lá mọc đối nói trên, ở Việt Nam còn có cây Bách bộ đá hay Bách bộ không quấn (Stemona saxorum Gagnep):

Thân thảo không quấn, dài 20 25cm, có khi phân nhánh, có khi không. Lá dưới biến thành vảy dài 5-7mm, phía trên có 2-3 lá hình trứng hay hình tim, đầu nhọn, gân cuống. Ra hoa vào tháng 4.

Cây thường gặp ở các hốc đá có mùn tại các rừng miền núi phía Bắc nước ta.

Các tác dụng chính của cây bách bộ

Trong Đông y, cây bách bộ có vị ngọt, đắng, hơi ôn. Bách bộ ngoài tác dụng chữa bệnh như giúp nhuận phổi, chữa ho, lao phổi còn có thể tẩy giun, trừ ruồi muỗi, sâu bọ.

  • Tác dụng kháng vi trùng: Radix Stemonae in vitro có tác dụng kháng khuẩn đối với nhiều loại khuẩn gây bệnh gồm: Streptococus Pneumoniae, bHemolytic Streptococus, Neisseria Meningitidis và Staphylococus aureus (Trung Dược Học).
  • Tác dụng diệt ký sinh trùng: dịch cồn hoặc nước ngâm kiệt củaBách Bộ có tác dụng diệt ký sinh trùng như chấy rận, bọ chét, ấu trùng ruồi, muỗi, rệp… (Trung Dược Học).
  • Tác động lên hệ hô hấp: nước sắc Bách bộ không tỏ ra có tác dụng giảm ho do chích Iod nơi mèo. Bách bộ có tác dụng làm giảm hưng phấn trung khu hô hấp của động vật, làm giảm ho do ức chế phản xạ ho. Đối với kháng Histamin gây co giật, Bách bộ có tác dụng giống như Aminophylline nhưng hòa hoãn và kéo dài hơn (Trung Dược Học).
  • Dùng trong bệnh nhiễm: Theo dõi hơn 100 bệnh nhân dùng nước sắc Bách bộ, cho thấy có 85% có hiệu quả giảm ho (Trung Dược Học). Tác dụng trị ho: Stemonin có tác dụng làm giảm tính hưng phấn của trung tâm hô hấp của động vật, ức chế phản xạ ho, do đó có tác dụng trị ho. Bách bộ đã được thí nghiệm chữa lao hạch có kết quả tốt (Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).
  • Tác dụng trị giun và diệt côn trùng: ngâm giun trong dung dịch 0,15% Stemonin, giun sẽ tê liệt sau 15 phút. Nếu kịp thời lấy giun ra khỏi dung dịch, giun sẽ hồi phục lại. Tiêm dung dịch Stemonin sulfat (3mg) vào ếch nặng 25g, có thể làm cho ếch tê bại, sau 12 giờ thì bình phục. Dùng rượu thuốc Bách bộ 1/10 trong rượu 700, ngâm hoặc phun vào con rận, rận sẽ chết sau một phút. Nếu ngâm rệp, con vật sẽ chết nhanh hơn (Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).
  • Tác dụng kháng khuẩn: Bách bộ có tác dụng diệt vi khuẩn ở ruột gìa và kháng vi khuẩn của bệnh lỵ, phó thương hàn (Tài Nguyên Cây Thuốc Việt Nam).

Các bài thuốc từ cây bách bộ

Cây bách bộ được sử dụng trong nhiều bài thuốc khác nhau. Dưới đây là 10 bài thuốc sử dụng cây bách bộ:

  • Trị lao phổi

Bài thuốc: Mạch môn 12g, Thiên môn 8g, Huyền sâm, Sa sâm, Sinh địa đều 12g, A giao 8g, Bách bộ 6g, Tam thất 4g.

Cách dùng: Tất cả các vị trên đem sắc nước, chia thành hai lần uống trong 1 ngày. Mỗi liệu trình điều trị như vậy là 15 ngày. Sau đó, người bệnh nghỉ khoảng 7 – 10 ngày lại dùng liệu trình tiếp theo.

Lưu ý: Bài thuốc này chỉ áp dụng cho những trường hợp bị lao phổi nhẹ, mới phát bệnh.

  • Ho do cảm mạo

Bài thuốc: Bách bộ (16g), kinh giới (12g), Bạch tiền (12g), Cát cánh (12g)

Cách dùng: đem sắc nước uống hằng ngày.

  • Ho do phổi nóng

Bài thuốc: Bách bộ (1.000g), Sa sâm (1.000g), nước (5000ml), mật ong (1000g)

Cách dùng: cô nhỏ lửa cho đến khi thành cao. Mỗi ngày uống 2 lần, mỗi lần 1 muỗng canh.

  • Ho do viêm phế quản mạn tính

Bài thuốc: Bách bộ (20g), Ma hoàng (8g), Tỏi 1 củ, rễ cây bông 3 cái.

Cách dùng: đem sắc nước uống hằng ngày.

  • Ho lâu ngày

Bài thuốc: 1kg bách bộ tươi, bỏ vỏ, bỏ lõi.

Cách dùng: Sau đó đem giã nát rồi bỏ bã, thêm vào đó một ít mật rồi thắng cho đến khi đặc lại thành cao. Ngày uống ba lần, mỗi lần uống 1 muỗng.

  • Trị giun kim

Bài thuốc: Bách bộ, Binh lang, Sử quân tử với liều lượng bằng nhau.

Cách dùng: đem phơi khô, nghiền thành bột mịn. Sau đó, hòa với dầu bôi chung quanh hậu môn.

  • Trị chấy rận

Bài thuốc: 200g bách bộ, 1000ml rượu nồng độ cao.

Cách dùng: ngâm trong vòng 1 ngày. Sau đó lấy dung dịch này bôi lên chỗ bị chấy rận.

  • Trị muỗi, sâu bỏ đốt

Bài thuốc: Bách bộ tươi.

Cách dùng: bách bộ tươi, giã nát và xoa vào chỗ mẩn ngứa.

  • Trị phát ban

Bài thuốc: 20g Bách bộ, 12g Khổ sâm, 8g Bằng sa, 8g Hùng hoàng.

Cách dùng: Tất cả đem sắc đặc rồi bôi lên chỗ phát ban.

  • Trị phù, vàng da

Bài thuốc: cây bách bộ tươi

Cách dùng: Dùng củ bách bộ tươi mới đào về rửa sạch, giã nát rồi đắp một miếng lên rốn. Sau đó, dùng một dĩa xôi giã cho thật mềm, thật dẻo rồi đắp lên miếng bách bộ được đắp trên rốn. Tiếp tục dùng khăn bịt lại sau 12 ngày, cho đến khi đi tiểu được thì sẽ hết phù.