Tóm tắt nội dung

Chứng kinh nguyệt không đều, trong y học còn gọi là kinh thưa (oligomenorrhea) là một vấn đề phổ biến của chị em phụ nữ
Kinh nguyệt không đều có thể nhận thấy ở sự thay đổi về khoảng thời gian giãn cách giữa các chu kỳ kinh nguyệt, thời gian của kỳ kinh, hoặc là việc ra máu không bình thường trong các kỳ kinh (như là ít hoặc nhiều hơn bình thường).

Rối loạn kinh nguyệt là gì
Rối loạn kinh nguyệt là gì

1/ Rối loạn kinh nguyệt là bệnh gì?

Chu kỳ kinh nguyệt thường mang lại một loạt các triệu chứng khó chịu. Hội chứng tiền kinh nguyệt, chẳng hạn như đau quặn bụng và mệt mỏi là các vấn đề phổ biến nhất , nhưng các triệu chứng thường mất đi khi chu kì bắt đầu. Tuy nhiên, các bất thường  kinh nguyệt khác nghiêm trọng hơn cũng có thể xảy ra như  kinh nguyệt quá nhiều hoặc quá ít, không có kinh.

Hãy nhớ rằng chu kỳ kinh nguyệt bình thường ở mỗi người là khác nhau. Một chu kỳ là bình thường với bạn nhưng có thể bất thường đối với người khác. Hãy gặp bác sĩ nếu bạn nhận thấy bất kỳ thay đổi đáng kể nào về chu kỳ kinh nguyệt.

2/ Triệu chứng thường gặp

1. Những dấu hiệu và triệu chứng của bệnh rối loạn kinh nguyệt là gì?

Các triệu chứng phổ biến của bệnh rối loạn kinh nguyệt là:

  • Hội chứng rối loạn tiền kinh nguyệt. Tình trạng này xảy ra 1-2 tuần trước khi kỳ kinh bắt đầu. Một số phụ nữ trải qua một loạt các triệu chứng về thể chất và cảm xúc. Những người khác có thể trải qua một vài triệu chứng hoặc không có bất cứ triệu chứng nào. Tình trạng này có thể gây đầy hơi, cáu gắt, đau lưng, nhức đầu, đau ngực, nổi mụn, thèm ăn, mệt mỏi quá mức, phiền muộn, lo lắng, cảm giác căng thẳng, mất ngủ, táo bón, bệnh tiêu chảy, đau bụng nhẹ;
  • Rong kinh. Tình trạng này làm bạn chảy máu nhiều hơn bình thường. Chu kì kinh cũng có thể lâu hơn bình thường từ 5-7 ngày;
  • Vô kinh. Trong một số trường hợp, phụ nữ có thể không có kinh điều này được gọi là vô kinh. Vô kinh nguyên phát là khi bạn không có chu kì kinh đầu tiên ở năm bạn 16 tuổi. Tình trạng này có thể do một vấn đề về tuyến yên, một khiếm khuyết bẩm sinh của hệ thống sinh sản nữ hoặc dậy thì chậm. Vô kinh thứ phát xảy ra khi chu kì kinh vốn có bị gián đoạn từ sáu tháng trở lên.

Bạn có thể gặp các triệu chứng khác không được đề cập. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về các dấu hiệu bệnh, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ.

2. Khi nào bạn cần phải gặp bác sĩ?

Nếu bạn có bất kỳ dấu hiệu hoặc triệu chứng nêu trên hoặc có bất kỳ câu hỏi nào, xin vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ của bạn. Cơ địa của mỗi người là khác nhau. Vì vậy hãy hỏi ý kiến bác sĩ để lựa chọn được phương án thích hợp nhất.

3/ Nguyên nhân khiến kinh nguyệt không đều

Kinh nguyệt không đều có nhiều nguyên nhân, từ mất cân bằng nội tiết đến những tình trạng bệnh tiềm ẩn khác, và cần được bác sĩ đánh giá. Dưới đây là một số nguyên nhân có thể có và các triệu chứng của chúng.

1. Mang thai

Mang thai có thể gây mất kinh hoặc ra máu ít. Các triệu chứng sớm khác của mang thai là:

  • Nghén
  • Buồn nôn
  • Nhạy cảm với mùi
  • Vú có cảm giác kiến bò hoặc nề
  • Mệt mỏi

Nếu bạn bị mất kinh hoặc nhận thấy những thay đổi về kinh nguyệt và trước đó có quan hệ tình dục, bạn có thể thử thai tại nhà hoặc đến gặp bác sĩ để xem mình có thai hay không.
Nếu bạn có thai và cảm thấy đau dữ dội như dao đâm ở vùng chậu hoặc ổ bụng kéo dài hơn một vài phút, hãy đi khám bác sĩ ngay lập tức để loại trừ thai ngoài tử cung hoặc sẩy thai.

2. Thuốc tránh thai nội tiết

Thuốc uống tránh thai nội tiết và dụng cụ tử cung chứa hoóc-môn (IUDs) có thể gây ra máu bất thường.

Thuốc uống tránh thai có thể gây ra ra máu giữa chu kỳ kinh và dẫn đến kinh nguyệt ít hơn nhiều.

Dụng cụ tử cung, hay vòng tránh thai, có thể gây ra máu nặng.

3. Cho con bú

Prolactin là hoóc-môn chịu trách nhiệm sản sinh sữa mẹ. Prolactin ức chế hoóc-môn sinh sản dẫn đến kinh nguyệt rất ít hoặc không có trong thời gian cho con bú. Kinh nguyệt sẽ trở lại ngay sau khi cai sữa.

4. Tiền mãn kinh

Tiến mãn kinh là giai đoạn chuyển tiếp trước khi bước vào thời kỳ mãn kinh, thường bắt đầu ở độ tuổi 40, nhưng có thể sớm hơn.

Bạn có thể gặp các dấu hiệu và triệu chứng kéo dài từ 4 đến 8 năm, bắt đầu với những thay đổi trong chu kỳ kinh nguyệt. Mức estrogen dao động trong thời gian này có thể làm cho chu kỳ kinh dài hơn hoặc ngắn hơn.

Các dấu hiệu và triệu chứng khác của tiền mãn kinh bao gồm:

  • Bốc hỏa
  • Đổ mồ hôi ban đêm
  • Thay đổi tâm trạng
  • Khó ngủ
  • Khô âm đạo

5. Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS)

Kinh nguyệt không đều là dấu hiệu phổ biến nhất của PCOS. Nếu bị PCOS, bạn có thể bị mất kinh và ra máu nhiều khi có kinh.
PCOS cũng có thể gây ra:

  • Vô sinh
  • Nhiều lông ở mặt và trên người
  • Hói đầu kiểu nam
  • Tăng cân hoặc béo phì

6. Các vấn đề tuyến giáp

Một nghiên cứu năm 2015 cho thấy rằng 44% những người có kinh nguyệt không đều cũng bị rối loạn tuyến giáp.

Suy giáp, hoặc tuyến giáp hoạt động kém, có thể khiến kinh nguyệt dài hơn, nhiều hơn cũng như đau bụng nhiều hơn. Bạn cũng có thể bị mệt mỏi, sợ lạnh và tăng cân.

Mức hoóc-môn tuyến giáp cao hơn, thấy trong cường giáp, có thể khiến kinh nguyệt ngắn hơn, ít hơn. Bạn cũng có thể bị:

  • Giảm cân đột ngột
  • Lo lắng và căng thẳng
  • Tim đập nhanh
  • Sưng ở nền cổ là một dấu hiệu phổ biến khác của rối loạn tuyến giáp.

7. U xơ tử cung

U xơ là những khối u cơ phát triển trong thành tử cung. Hầu hết các u xơ tử cung không phải ung thư và có thể có kích thước từ nhỏ như hạt táo đến to như quả cam.

U xơ có thể khiến kinh nguyệt rất đau và nhiều đến mức gây thiếu máu. Bạn cũng có thể bị:

  • Đau hoặc tức vùng chậu
  • Đau lưng
  • Đau chân
  • Đau khi quan hệ tình dục

Hầu hết các u xơ tử cung không cần điều trị và có thể xử lý các triệu chứng bằng thuốc giảm đau không kê đơn (OTC) và bổ sung sắt nếu bị thiếu máu.

8. Lạc nội mạc tử cung

Lạc nội mạc tử cung xảy ra ở 1/10 số phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Đây là tình trạng trong đó mô bình thường bao phủ trong lòng tử cung phát triển ra bên ngoài tử cung.

Lạc nội mạc tử cung gây đau bụng dữ dội khi có kinh, thậm chí ảnh hưởng đến khả năng lao động. Lạc nội mạc cũng khiến kinh nguyệt kéo dài, ra máu nhiều và chảy máu giữa các kỳ kinh.

Các triệu chứng khác có thể bao gồm:

  • Đau đường tiêu hóa
  • Nhu động ruột gây đau
  • Đau trong và sau khi giao hợp
  • Vô sinh

Phẫu thuật thăm dò là cách duy nhất để chẩn đoán lạc nội mạc tử cung. Hiện tại chưa có cách nào chữa khỏi bệnh này, nhưng các triệu chứng có thể được kiểm soát bằng thuốc hoặc liệu pháp hoóc-môn.

9. Thừa cân

Béo phì được biết là gây ra bất thường kinh nguyệt. Nghiên cứu cho thấy thừa cân tác động đến các hoóc-môn và mức insulin, có thể ảnh hưởng đến chu kỳ kinh.Tăng

cân nhanh cũng có thể gây ra bất thường kinh nguyệt. Tăng cân và kinh nguyêt không đều là dấu hiệu phổ biến của PCOS và suy giáp, và cần được bác sĩ đánh giá.

10. Rối loạn ăn uống và sụt cân quá nhiều

Giảm cân quá nhiều hoặc quá nhanh có thể gây mất kinh. Không ăn đủ calo có thể cản trở sản sinh các hoóc-môn cần thiết cho rụng trứng.

Sẽ bị coi là thiếu cân nếu bạn có chỉ số khối cơ thể thấp hơn 18.5. Cùng với mất kinh, bạn cũng có thể bị mệt mỏi, đau đầu và rụng tóc.

Đi khám bác sĩ nếu:

  • Bị thiếu cân
  • Sụt cân nhiều dù không cố giảm cân
  • Bị rối loạn ăn uống

11. Tập thể dục quá sức

Tập thể dục nặng hoặc quá sức đã được chứng minh là gây trở ngại cho các hoóc-môn chịu trách nhiệm về kinh nguyệt.

Các vận động viên nữ và phụ nữ tham gia tập luyện và hoạt động thể chất nặng, như nghê sĩ múa ba lê, thường bị vô kinh.

Giảm cường độ tập và tăng lượng calo có thể giúp khôi phục lại kinh nguyệt.

12. Stress

Nghiên cứu cho thấy stress có thể cản trở chu kỳ kinh nguyệt do tạm thời can thiệp vào vùng não kiểm soát các hoóc-môn điều chỉnh chu kỳ kinh. Kinh nguyệt sẽ trở lại bình thường sau khi giảm stress.

13. Thuốc

Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến chu kỳ kinh nguyệt, bao gồm:

  • Liệu pháp thay thế hormone
  • Thuốc chống đông máu
  • Thuốc tuyến giáp
  • Thuốc động kinh
  • Thuốc chống trầm cảm
  • Thuốc hóa trị
  • Aspirin và ibuprofen

Hãy nói chuyện với bác sĩ về việc thay đổi thuốc.

14. Ung thư cổ tử cung và nội mạc tử cung

Ung thư cổ tử cung và nội mạc tử cung có thể gây ra những thay đổi trong chu kỳ kinh nguyệt, kèm theo ra máu giữa kỳ hoặc kinh nguyệt ra nhiều. Ra máu trong hoặc sau khi giao hợp và khí hư bất thường là những dấu hiệu và triệu chứng khác của những căn bệnh này.

Một người phụ nữ thường có chu kỳ kinh rơi vào khoảng 21-35 ngày với tổng cộng 11 đến 13 kỳ kinh trong một năm, nhưng đối với những người mắc chứng kinh nguyệt không đều thì thời gian giữa 2 lần có kinh có thể kéo dài đến hơn 35 ngày dẫn đến việc họ chỉ có trung bình khoảng 4-8 kỳ kinh trong một năm.

Một số yếu tố có thể gây ra chứng kinh nguyệt không đều như: ăn uống không cân bằng, sút cân hoặc tăng cân, thiếu máu, mãn kinh, rối loạn tuyến giáp, mất cân bằng hormone, bệnh gan, lao, rối loạn đường ruột, đái tháo đường, buồng trứng đa nang, dị tật tử cung, và nhiều bệnh lý khác.

Ngoài ra, ảnh hưởng từ phong cách, lối sống cũng có thể là nguyên nhân dẫn đến vấn đề này, ví dụ như thói quen tập luyện thể dục, hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, caffein, du lịch nhiều, căng thẳng, sử dụng thuốc men và thuốc tránh thai. Một nghiên cứu Châu Âu năm 2005 còn chứng minh rằng bệnh hen và sốt cao cũng có thể liên quan đến các vấn đề chu kỳ kinh nguyệt bất thường.

Lưu ý: Cơ thể phụ nữ không phải ai cũng giống nhau nên chu kỳ kinh cũng sẽ có sự khác biệt ít nhiều, thỉnh thoảng những sự bất thường vẫn sẽ xảy ra nên bạn không phải quá lo lắng.

4/ Hướng dẫn cách hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Dưới đây là các phương thuốc tại gia mà chị em có thể sử dụng để hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều.

1. Gừng hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Sử dụng gừng tươi là cách làm vừa đơn giản, hiệu quả lại tiết kiệm chi phí trong chữa trị kinh nguyệt không đều do đó được nhiều chị em áp dụng.

Gừng tươi sau khi được rửa sạch sẽ đập dập và đun với nước sôi để uống mỗi ngày. Uống nước gừng tươi đung sôi giúp cho thân nhiệt ổn định và máu trong cơ thể cũng lưu thông dễ dàng, khiến kinh nguyệt được ổn định.

Gừng có tác dụng điều chỉnh và cân bằng chu kinh rất tốt, ngoài ra nó còn có thể giúp giảm đau bụng kinh.

Cách dùng: Đun sôi một nửa thìa cà phê gừng giã tươi với một cốc nước trong 5-7 phút rồi bỏ thêm đường. Uống 3 lần mỗi ngày sau bữa ăn; lặp lại trong vòng một tháng hoặc hơn.

2. Quế hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Cũng như gừng, quế được Đông Y tin dùng để điều hòa chu kỳ kinh nguyệt và giảm đau bụng kinh. Ngoài ra, quế còn chứa chất hydroxychalcone giúp điều chỉnh lượng insulin trong cơ thể và điều này được cho là có ảnh hưởng đến sự đều đặn của kinh nguyệt.

Cách dùng: Cho nửa thìa cà phê bột quế vào một cốc sữa rồi uống thường xuyên trong vòng vài tuần. Ngoài ra, bạn có thể ăn quế trực tiếp, uống trà quế hoặc sử dung quế vào các món ăn trong bữa.

3. Hạt vừng/mè hoặc thốt nốt hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Hạt mè chứa rất nhiều các chất lignan giúp cân bằng các hormone trong cơ thể, vì thế nó rất hữu ích trong việc điều hòa chu kỳ kinh nguyệt. Thêm nữa, chúng còn chứa các axit béo thiết yếu giúp thúc đẩy quá trình sản xuất các loại hormone quan trọng. Thốt nốt cũng sẽ giúp điều chỉnh chu kỳ kinh nguyệt do nó có tính ấm nóng.

Cách dùng: Rang một nắm hạt vừng sau đó nghiền nguyễn chúng cùng với một thìa cà phê đường thốt nốt. Ăn một thìa cà phê loại bột này mỗi ngày khi đói trong vài tháng. Lưu ý sử dụng hai tuần trước khi chu kỳ kinh nguyệt của bạn bắt đầu.

Ngoài ra bạn có thể ăn trực tiếp một miếng đường thốt nốt. Tuyệt đối không dùng cách này khi kinh nguyệt đã bắt đầu diễn ra.

4. Cây lô hội hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Cây lô hội giúp điều trị chứng kinh nguyệt không đều bằng cách điều chỉnh và cân bằng lượng hormone trong cơ thể của bạn.

Cách dùng: Chiết lấy chất chất keo tươi từ một lá lô hội rồi pha vào một muỗng cà phê mật ong. Không dùng cách này khi kinh nguyệt đã diễn ra.

5. Đu đủ xanh hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Đu đủ xanh chưa chín có tác dụng như một liều thuốc cho các chứng kinh nguyệt bất thường liên quan đến mãn kinh hoặc căng thẳng.

Cách dùng: Uống nước ép đu đủ xanh trong một vài tháng. Không được uống khi đang trong kỳ kinh nguyệt của bạn.

6. Nghệ hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Là một loại thảo mộc có tính ấm nóng, nghệ cũng được xem là phương thuốc hữu ích trong việc điều tiết hormone và làm cân bằng kinh nguyệt. Do mang trong mình chất kích kinh, nghệ giúp kích thích máu kinh chảy.

Ngoài ra, nghệ còn sở hữu tính chống co thắt và chống viêm khiến nó trở thành trợ thủ làm giảm đau bụng kinh cực kỳ hiệu quả.

Cách dùng: Dùng một phần tư thìa cà phê nghệ với sữa, mật ong hoặc đường thốt nốt. Dùng hàng ngày trong vài tuần hoặc cho đến khi bạn thấy sự cải thiện rõ rệt.

7. Ngải cứu hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Ngải cứu được biết đến là một trong những loại thảo dược có tác dụng tích cực trong chữa trị đau đầu, đồng thời là một món ăn có mặt trong thực đơn của nhiều gia đình.

Tính ấm của ngải cứu giúp thúc đẩy quá trình lưu thông máu và làm giảm các hiện tượng thường gặp do kinh nguyệt không đều như: đau bụng kinh, kinh nguyệt ra nhiều, trễ hoặc sớm kinh…

Dùng ngải cứu làm thức uống hoặc món ăn hàng ngày có hiệu quả tích cực chữa trị kinh nguyệt không đều.

8. Diếp cá kết hợp ngải cứu hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Kết hợp 2 loại diếp cá và ngải cứu, chị em sẽ thấy được kết quả khả quan trong việc điều trị kinh nguyệt không đều tại nhà.

Dùng 2 loại này nấu nước uống hàng ngày, trong vòng khoảng 1 tuần, chị em sẽ thấy giảm hẳn những triệu chứng khó chịu do kinh nguyệt không đều mang lại.

9. Ích mẫu hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Ích mẫu vốn là một bài thuốc quý được nhiều chị em tin dùng trong chữa trị chứng kinh nguyệt không đều.

Dùng nước nấu từ ích mẫu mỗi ngày, chị em sẽ thấy kinh nguyệt được điều hòa ổn định. Tuy nhiên, phụ nữ mang thai nếu dùng nhiều ích mẫu sẽ rất dễ bị sảy thai, băng huyết, gây nguy hiểm tính mạng của người mẹ và thai nhi.

10. Dâm bụt hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Là loại cây thường được trồng nhiều ở vườn nhà, từ lâu, râm bụt được biết đến là một trong những bài thuốc dân gian có tác dụng chữa trị kinh nguyệt không đều tại nhà.

Dùng vỏ và rễ cây râm bụt nấu nước uống, chị em sẽ nhanh chóng thoát khỏi tình trạng rắc rối do rối loạn kinh nguyệt gây ra.

11. Mùi tây hỗ trợ điều trị chứng kinh nguyệt không đều

Mùi tây là loại gia vị rất phổ biến ở nước ta, chúng không những giúp cho món ăn thêm hấp dẫn mà còn rất tốt cho sức khỏe, nhất là với nữ giới.

Nếu chị em thường xuyên sử dụng nước ép mùi tây thì chứng kinh nguyệt không đều sẽ được khắc phục từ từ.