CÂY HẠ KHÔ THẢO

Cây hạ khô thảo là cây gì?

Tên khoa học: Brunella (Prunella0 vulgaris L.

Họ khoa học: Thuộc họ Hoa môi Lamiaceae.

Tên Hán Việt: Tịch cú (夕句), Nãi đông (乃东), Yến diện (燕面), Mạch tuệ hạ khô thảo (麦穗夏枯草), Mạch hạ khô (麦夏枯), Thiết tuyến hạ khô (铁线夏枯), Thiết sắc thảo (铁色草), Bổng trụ đầu hoa (棒柱头花) v.v…

cây hạ khô thảo
cây hạ khô thảo

Cây hạ khô thảo là một cây thuốc quý. Hạ khô thảo là một cây sống dai có thân vuông màu hơi tím đỏ, lá mọc đối, hình trứng hay hình mác dài, mép nguyên hoặc hơi có răng cưa, có ít lông ở thân và lá.

Cụm hoa mọc ở đầu cành giống như bông do nhiều hoa có cuống ngắn mọc vòng, mỗi vòng có 5-6 hoa. Đài hoa có hai môi, môi trên có ba răng, môi dưới có hai răng, hình ba cạnh.

Cánh hoa màu tím nhạt hình môi, môi trên như cái mũi, môi dưới sẻ ba, thuỳ giữa rộng hơn, nhị 2 dài, 2 ngắn, đều thò ra khỏi tràng. Vòi nhỏ dài. Quả nhỏ cứng.

Cây hạ khô thảo thường được mọc và trồng ở đâu

Ở nước ta, chỉ gặp loài này ở một số nơi vùng núi ẩm mát Sapa (Lào Cai), Tam Đảo (Vĩnh Phú), Mẫu Sơn (Lạng Sơn) và một số tỉnh khác như Hà Giang, Lai Châu, Kontum…

Dược liệu chủ yếu nhập từ Trung Quốc.

Phân biệt hạ khô thảo nam và hạ khô thảo bắc

Hiện nay một số người buôn thuốc nam ở ta và thuốc bắc có thu mua và bán một vị mang tên là hạ khô thảo hay hạ khô nam, hoặc hạ khô thảo Nghệ An hoặc cây cải trời, cải ma.

Cây này được xác định là Blumea subcapitata DC thuộc họ Cúc Asteraceac (Compositae) vậy hoàn toàn không giống cây hạ khô thảo ở Sapa và trước đây ta vẫn nhập của Trung Quốc. Hiện nay Cải trôi đã được xác định tên là Blumeca balsamifera).

Các tác dụng chính của cây hạ khô thảo

Các tác dụng chính của cây hạ khô thảo

Hạ khô thảo thường dùng trị đau mắt hay chảy nước mắt, tràng nhạc (lao hạch), bướu cổ, sưng vú, viêm tử cung và âm hộ, gan mật nhiệt, huyết áp cao; viêm thần kinh da, lở ngứa mụn nhọt, hắc lào, vẩy nến, tiểu tiện ít không thông. Ngày dùng 6-12g, dạng thuốc sắc; dùng riêng hoặc phối hợp với các vị thuốc khác.

Ở Trung Quốc, dân gian dùng hạ khô thảo trị đái buốt, lao hạch, đau mắt phong sưng đỏ; cũng trị được cao huyết áp, giữ mức hạ áp được lâu, giảm bớt bệnh buồn rầu chủ quan.

Ở Pháp, người ta dùng hạ khô thảo uống trong trị đái đường, dùng ngoài chữa mụn nhọt, đau thắt, viêm họng, viêm lưỡi, viêm miệng.

5 bài thuốc sử dụng cây hạ khô thảo

Các bài thuốc sử dụng cây hạ khô thảo

1/ Chữa tràng nhạc, lở loét

Hạ khô thảo 200g sắc đặc, uống trước bữa ăn 2 giờ. Hoặc dùng Hạ khô thảo 8g, Cam thảo 2g, nước 600ml, sắc còn 200ml, chia 3 lần uống trong ngày.

2/ Thông tiểu tiện

Hạ khô thảo 8g, Hương phụ 2g, Cam thảo 1g, nước 300ml, sắc còn 200ml, chia 3 lần uống trong ngày.

3/ Chữa cao huyết áp

Hạ khô thảo rửa sạch, phơi khô, tán nhỏ 40g, sắc lấy nước, chia 2 lần uống trong ngày, sau hai bữa cơm. Uống liên tục 10 ngày, nghỉ 7 ngày, rồi uống tiếp tục như thế từ 2-4 đợt tuz bệnh nặng nhẹ. Hoặc dùng Hạ khô thảo, Bồ công anh, Hạt muồng ngủ sao, mỗi vị 20g; Hoa cúc, lá Mã đề, mỗi vị 12g, sắc uống.

4/ Trị đau mắt đỏ: (do Can hỏa bốc như viêm màng tiếp hợp cấp, viêm giác mạc cấp, mắt sưng đỏ)

  • Hạ khô thảo 20g, Cúc hoa 20g, Bồ công anh 40g, sắc nước uống, nếu đau mắt kèm chảy nước mắt dùng Hạ khô thảo, Hương phụ lượng bằng nhau tán bột mịn, uống sáng tối mỗi lần 4g. Trường hợp do Can hư gây đau ở trong tròng, đem đau tăng có thể gia thêm Đương qui, Bạch thược, Cam thảo, Huyền sâm (Hạ khô thảo tán).
  • Hạ khô thảo, Bồ công anh đều tươi, mỗi thứ 40 – 80g, Tang diệp, Xa tiền thảo, Dã cúc hoa mỗi thứ 12g, sắc nước uống.

5/ Mát gan, giải độc gan

Hạ khô thảo khô 50g, bắc tử thảo 50g rửa sạch cho vào siêu nước đun sôi 5 phút, sắc lấy nước uống thay nước lọc hàng ngày. Uống liên tục từ 5 đến 7 ngày rồi ngưng 1 tháng rồi uống tiếp.

Chú ý: Không dùng trong trường hợp vị âm hư, thuốc có tác dụng kích thích đối với niêm mạc dạ dày, cần dùng lâu dài nên kết hợp với các thuốc Đảng sâm, Bạch truật.

Ý kiến của khách hàng

Nhà thuốc tư vấn rất nhiệt tình ngay cả khi tôi gọi vào buổi tối. Cám ơn nhà thuốc đã tư vấn cho tôi sử dụng lá cây xạ đen.
Nguyễn Văn MinhGiám đốc0913 860 60273 KPII Thị trấn Mỹ Phước, Bến Cát Bình Dương