Tóm tắt nội dung

Bệnh xơ gan được coi là một trong “tứ chứng nan y”. Đặc biệt là với thói quen uống bia rượu, tỷ lệ người nhiễm virus viêm gan cao. Vấn nạn thực phẩm bẩn hiện nay thì xơ gan đang ngày càng trở thành một căn bệnh phổ biến. Để hiểu thêm xơ gan là gì, triệu chứng. Tác hại của xơ gan chúng ta hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Gan khi bị thương tổn sẽ sản sinh ra mô mới để tự chữa lành. Nhưng gan bị xơ thì không có khả năng tự tái tạo vì nó đã bị thay thế bằng các xơ liên kết và thay đổi cấu trúc. Bệnh xơ gan giai đoạn đầu có thể đảo ngược bằng cách điều trị nguyên nhân tiềm ẩn đằng sau nó, nhưng bệnh xơ gan giai đoạn cuối thường không thể đảo ngược mà cần phải cấy ghép gan. Nếu không được xử lý, bệnh xơ gan cuối cùng sẽ dẫn đến suy gan và/hoặc ung thư. Nhận biết những dấu hiệu của bệnh xơ gan sẽ giúp bạn xử trí sớm trong giai đoạn còn chữa được.

Vai trò của gan trong cơ thể

  • Gan là cơ quan lớn thứ 2 trong cơ thể, tùy theo kích thước và trọng lượng của mỗi người, gan có thể nặng từ 1,1 – 1,8 kg. Gan đóng một vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa và thực hiện các chức năng như dự trữ glycogen, tổng hợp protein, huyết tương và thải độc. Tất cả lượng máu từ dạ dày và ruột đều phải đi qua gan trước khi đi tới các phần còn lại của cơ thể.
  • Gan sản xuất dịch mật, một dịch thể quan trọng trong quá trình tiêu hóa. Men gan nằm trong tế bào gan là các protein do gan tiết ra có tác dụng xúc tác phản ứng hóa học trong cơ thể và giữ vai trò tham gia vào quá trình chuyển hóa các chất trong cơ thể.
  • Cuộc sống ngày càng hiện đại, con người tiếp xúc với nhiều các chất gây hại như ô nhiễm môi trường, uống nhiều bia rượu đều có thể được chuyển hóa và gây hại cho gan. Bên cạnh đó nếu bị nhiễm các loại virus viêm gan B, virut viêm gan C. Chúng sẽ xâm nhập vào các tế bào gan, nhân lên và làm hủy hoại tế bào gan.

1/ Xơ gan là gì?

Xơ gan là quá trình tổn thương gan có tính chất lan tỏa, kéo dài ở gan biểu hiện bằng: viêm, hoại tử tế bào nhu mô gan, tăng sinh xơ của tổ chức liên kết tạo sẹo xơ hóa và hình thành các hạt tái tạo từ tế bào gan còn nguyên vẹn, làm đảo lộn cấu trúc bình thường dẫn tới hình thành các u cục tronh nhu mô gan, làm mất dần đi chức năng của gan.

2/ Xơ gan – nguyên nhân do đâu?

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến xơ gan, trong đó gồm các nguyên nhân chính sau:

1. Xơ gan do viêm gan virus

Được xem là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh xơ gan, nhất là viêm gan virus B. Theo thống kê có khoảng 20% số người nhiễm viêm gan virus có khả năng biến chứng thành xơ gan.
Xét nghiệm tìm viêm gan B và C. Bệnh viêm gan mạn tính và tổn thương gan do cả hai loại virus này gây ra sẽ phát triển thành xơ gan sau vài chục năm.

  • Các yếu tố nguy cơ viêm gan B bao gồm quan hệ tình dục không an toàn, truyền máu và dùng chung kim tiêm bị nhiễm. Ở Mỹ và các nước phát triển khác ít có nguy cơ này nhờ tiêm phòng.
  • Các yếu tố nguy cơ nhiễm viêm gan C bao gồm sự lây nhiễm từ việc dùng chung kim tiêm, truyền máu, xỏ khuyên tai hoặc xăm mình.
  • Xơ gan do viêm gan C là nguyên nhân phổ biến nhất đòi hỏi phẫu thuật ghép gan.

2. Xơ gan do rượu

Đây là nguyên nhân gây xơ gan nhiều thứ hai chỉ sau viêm gan virus. Thống kê cho thấy có khoảng 71,7% nam giới Việt Nam bị xơ gan do uống nhiều rượu bia.
Xem xét lượng cồn uống vào. Cồn làm tổn thương gan do nó ngăn chặn khả năng của gan trong việc xử lý tinh bột, chất béo và chất đạm. Khi những chất này tích tụ trong gan đến mức nguy hại, cơ thể sẽ phản ứng với viêm phản ứng, dẫn đến viêm gan, xơ hóa và xơ gan. Tuy nhiên, việc dùng chất cồn quá mức không đủ để phát triển bệnh gan do rượu. Chỉ 1 trong 5 người uống nhiều rượu phát triển bệnh viêm gan, và 1 trong 4 người phát triển bệnh xơ gan.

  • Nam giới bị coi là “sâu rượu” nếu uống từ 15 ly trở lên trong một tuần. Phụ nữ bị coi như vậy nếu uống từ 8 ly trở lên một tuần.
  • Bạn vẫn có thể bị xơ gan ngay cả khi ngừng uống rượu. Tuy nhiên tất cả những người bị xơ gan đều cần kiêng rượu. Điều này sẽ giúp ích cho việc điều trị và lành bệnh, dù ở bất kỳ giai đoạn nào.
  • Mặc dù bệnh xơ gan thường gặp ở nam giới, nhưng ở nữ giới thì xơ gan thường là do rượu.

3. Xơ gan do gan nhiễm mỡ

Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ tích tụ nhiều trong gan gây nên viêm gan và tạo thành các mô sẹo khiến gan bị xơ hóa.

4. Xơ gan do ứ mật

Mật bị ứ đọng do viêm, tắc đường mật ( cả đường mật trong gan và ngoài gan). Mật sẽ tác động làm ảnh hưởng, tổn thương tế bào gan dần dần dẫn đến xơ gan.

5. Xơ gan do nhiễm độc

Hóa chất (DDT, urethane, phosphor, tetraclorocarbon…) và thuốc ( isoniazid, rifamid, methotrexate, phenylbutazon…)

6. Hiểu mối liên quan giữa xơ gan và tiểu đường

Trong số 15-30% bệnh nhân xơ gan, tiểu đường là yếu tố nguy cơ phát triển bệnh “viêm gan nhiễm mỡ không do rượu (NASH). Tiểu đường cũng thường dẫn đến bệnh viêm gan C – nguyên nhân phổ biến gây xơ gan – có thể là do suy giảm chức năng của tụy.

  • Một nguyên nhân khác gây xơ gan thường liên quan đến tiểu đường là bệnh thừa sắt (hemochromatosis).
  • Tình trạng này có đặc điểm là sắt tích tụ ở da, tim, các khớp và tụy. Sự tích tụ sắt ở tụy dẫn đến bệnh tiểu đường.

7. Xem xét cân nặng của bạn

Chứng béo phì dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe đáng lo ngại, từ tiểu đường type 2 và bệnh tim đến viêm khớp và đột quỵ. Hơn nữa, lượng chất béo dư thừa trong gan sẽ gây tổn thương và viêm, dẫn đến phát triển bệnh viêm gan nhiễm mỡ không do rượu.

  • Để xác định mình có cân nặng khỏe mạnh hay không, bạn sử dụng phần tính toán BMI (chỉ số khối cơ thể) trên mạng.
  • Việc tính toán chỉ số BMI phụ thuộc vào các yếu tố lứa tuổi, chiều cao, giới tính và cân nặng của bạn.

8. Biết về nguy cơ của bệnh tự miễn và bệnh tim.

Nếu mắc những căn bệnh tự miễn như viêm ruột, thấp khớp hoặc bệnh tuyến giáp, bạn nên cẩn thận. Mặc dù các bệnh này không trực tiếp góp phần gây nên bệnh xơ gan, nhưng chúng làm gia tăng nguy cơ biến chứng từ những rối loạn khác dẫn đến xơ gan.
Bệnh tim là một yếu tố nguy cơ của bệnh viêm gan nhiễm mỡ không do rượu dẫn đến xơ gan. Hơn nữa, bệnh tim có liên quan đến chứng suy tim bên phải, có thể dẫn đến gan xung huyết và xơ gan do tim

9. Kiểm tra bệnh sử gia đình

Một số căn bệnh gan dẫn đến xơ gan có yếu tố gien di truyền. Bạn nên xem xét bệnh sử gia đình để biết mình có nằm trong nguy cơ bị xơ gan không:

  • Bệnh thừa sắt do di truyền
  • Bệnh Wilson (bệnh rối loạn chuyển hóa đồng)
  • Bệnh thiếu hụt alpha-1 antitrypsin (AAT)

10. Ngoài ra còn một số nguyên nhân khác cũng gây nên bệnh xơ gan như

ký sinh trùng sán máng, sán lá gan, xơ gan do mạch máu hoặc xơ gan do xung huyết, xơ gan do lách to ( do sốt rét hoặc do lách to không rõ nguyên nhân)…

3/ Triệu chứng điển hình của xơ gan

Giai đoạn đầu (xơ gan còn bù): Ở giai đoạn đầu của bệnh, các triệu chứng lâm sàng thường không rõ hoặc rất nhẹ với các biểu hiện điển hình như:

  • Ăn không ngon miệng, chán ăn: tình trạng này kéo dài dẫn tới việc sút cân, cơ thể gầy đi nhanh chóng
  • Đau tức vùng bụng hoặc đầy bụng, buồn nôn
  • Ngứa là triệu chứng khá phổ biến, ngứa chủ yếu ở chân tay và lưng.
  • Cơ thể mệt mỏi
Dấu hiệu lâm sàng của xơ gan
Dấu hiệu lâm sàng của xơ gan

Giai đoạn nặng (xơ gan mất bù): ở giai đoạn này chức năng gan kém hẳn và suy yếu nhanh chóng, người bệnh bắt đầu cảm thấy các triệu chứng rõ ràng hơn như:

  • Đau hạ sườn phải: những cơ đau có thể xuất hiện thành nhiều lần trong ngày và thường không kéo dài.
  • Vàng da: Một triệu chứng phổ biến, vàng da có thể nhìn thấy trong ánh mắt và da của bệnh nhân.
  • Sưng chân (phù) và bụng (cổ trướng): Lúc này gan bị tổn thương gan nặng nề, cơ thể người bệnh bắt đầu giữ muối và nước. Ban đầu, các muối và nước dư thừa tích tụ chủ yếu ở bàn chân và mắt cá chân (phù nề), lâu dần các chất lỏng cũng có thể thu thập ở bụng.
  • Xuất hiện tình trạng chảy máu: chảy máu chân răng, máu cam.

Chi tiết các dấu hiệu của bệnh xơ gan

1. Nhận biết các triệu chứng của bệnh xơ gan

Nếu quan sát thấy các triệu chứng này, bạn nên nói với bác sĩ càng sớm càng tốt. Bác sĩ sẽ có những chẩn đoán chuyên môn và nhanh chóng bắt đầu quá trình điều trị. Nếu đang muốn biết một người nào khác có bị xơ gan hay không, bạn hãy đảm bảo người đó cùng kiểm tra với bạn, vì có những triệu chứng không thể quan sát từ bên ngoài. Những triệu chứng của bệnh xơ gan bao gồm:

  • Kiệt sức hoặc cảm thấy mệt mỏi
  • Dễ bị bầm tím hoặc chảy máu
  • Phù chi dưới (sưng)
  • Vàng da và mắt (jaundice)
  • Sốt
  • Ăn không ngon miệng hoặc sụt cân
  • Buồn nôn
  • Tiêu chảy
  • Ngứa nhiều (pruritus)
  • Gia tăng vòng bụng
  • Lẫn lộn
  • Rối loạn giấc ngủ

2. Tìm dấu hiệu tĩnh mạch hình mạng nhện

Những thuật ngữ chuyên môn hơn cho bệnh trạng này là spider angiomataspider nevi, hay spider telangiectasias. Tĩnh mạch mạng nhện là những búi tĩnh mạch bất thường tỏa ra từ mạch máu trung tâm kèm tổn thương. Chúng thường xuất hiện ở thân mình, trên mặt và chi trên.

  • Để xác định tĩnh mạch mạng nhện, bạn hãy ấn một mảnh kính lên vùng mạch máu nghi ngờ.
  • Nốt đỏ ở giữa búi mạch sẽ đập– đỏ lên khi máu chảy vào và sau đó nhạt màu khi máu chảy ra các mạch máu nhỏ hơn.
  • Tĩnh mạch mạng nhện lớn và chằng chịt là dấu hiệu của bệnh xơ gan nghiêm trọng.
  • Tuy nhiên, hiện tượng này cũng thường thấy ở phụ nữ mang thai hoặc người bị suy dinh dưỡng nặng. Đôi khi nó cũng xuất hiện ở cả những người khỏe mạnh.

3. Quan sát lòng bàn tay tìm những nốt đỏ

Ban đỏ lòng bàn tay trông giống như những mảng đốm đỏ hoặc những nốt đỏ trong lòng bàn tay do sự chuyển hóa hormone giới tính thay đổi gây ra.
Ban đỏ lòng bàn tay chủ yếu xuất hiện ở rìa lòng bàn tay, dọc theo ngón cái và ngón út, không có ở giữa lòng bàn tay.
Các nguyên nhân khác gây ban đỏ lòng bàn tay gồm mang thai, bệnh thấp khớp, bệnh cường tuyến giáp và các vấn đề về máu.

4. Chú ý bất cứ sự thay đổi nào ở móng tay

Bệnh gan thường tác động lên da, nhưng việc quan sát móng tay có thể cung cấp những thông tin bổ sung hữu ích. Móng tay Muehrcke có những sọc ngang màu nhạt ở phần chân móng. Hiện tượng này là do việc sản xuất albumin không đủ, mà công việc này vốn chỉ do gan đảm nhiệm. Khi ấn lên móng tay, những sọc này sẽ nhạt màu và biến mất trước khi nhanh chóng xuất hiện trở lại.

  • Ở móng tay Terry, hai phần ba phía chân móng có màu trắng. Một phần ba phần đầu móng có màu đỏ. Hiện tượng này cũng do sự thiếu hụt albumin.
  • Đầu ngón tay tròn và/hoặc to ra. Ở dạng nặng, các móng tay có thể có dạng dùi trống, do đó có thuật ngữ “ngón tay dùi trống”. Hiện tượng này thường thấy trong xơ gan ứ mật.

5. Kiểm tra các khớp xương dài xem có bị sưng không

Chẳng hạn nếu bạn thấy đầu gối hoặc mắt cá bị sưng tái đi lái lại nhiều lần thì đó có thể là dấu hiệu của bệnh “phì đại xương khớp” (HOA). Các khớp ngón tay và khớp vai có thể cũng có thể bị viêm. Đây là hệ quả của chứng viêm mạn tính ở các mô liên kết xung quanh xương, có thể rất đau đớn.
Lưu ý rằng nguyên nhân phổ biến của bệnh HOA là ung thư phổi và nên được loại trừ.

6. Tìm dấu hiệu ngón tay cong

“Co thắt Dupuytren” là tình trạng mô liên kết các bộ phận trong lòng bàn tay dày lên và co lại. Điều này ảnh hưởng đến sự linh hoạt của ngón tay, khiến các ngón tay cong lại vĩnh viễn. Thông thường tình trạng này xảy ra ở ngón đeo nhẫn và ngón út, kèm theo đó là cảm giác đau, nhức hoặc ngứa. Người bệnh khó cầm nắm đồ vật vì bệnh này ảnh hưởng đến sức cầm nắm.

  • Chứng co thắt Dupuytren thường gặp ở bệnh xơ gan do rượu, chiếm khoảng một phần ba trường hợp.
  • Tuy nhiên, dấu hiệu này cũng xảy ra ở người hút thuốc, người uống rượu nhưng không bị xơ gan, công nhân có động tác tay lặp đi lặp lại, người bị tiểu đường và người bệnh Peyronie.

7. Kiểm tra khối rắn ở vú nam giới

Bệnh nữ hóa tuyến vú ở nam giới là sự phát triển của mô tuyến vú nở ra từ núm vú. Điều này dẫn đến sự gia tăng hormone estradiol và chiếm hai phần ba số ca xơ gan. Tình trạng nữ hóa tuyến vú có thể có biểu hiện giống trường hợp nữ hóa tuyến vú giả là hiện tượng vú to lên do mỡ mà không phải do gia tăng tuyến vú.

  • Để phân biệt hai trường hợp trên, bạn nằm ngửa, đặt ngón cái và ngón trỏ lên mỗi bên vú.
  • Từ từ đẩy hai bên vú vào gần nhau. Bạn sẽ sờ thấy đĩa mô đặc, chắc ngay dưới vùng núm vú.
  • Nếu bạn sờ thấy khối đó nghĩa là có hiện tượng nữ hóa tuyến vú. Nếu không sờ thấy khối đó nghĩa là nữ hóa tuyến vú giả.
  • Các bệnh rối loạn khối u khác, ví dụ như ung thư thường nằm ở những nơi bất thường (không nằm xung quanh núm vú).

8. Quan sát các triệu chứng giảm năng tuyến sinh dục ở nam giới.

Nam giới mắc các bệnh gan mạn tính như xơ gan sẽ giảm sản xuất testosterone. Những triệu chứng của tình trạng giảm năng tuyến sinh dục bao gồm rối loạn cương dương, vô sinh, giảm ham muốn tình dục và teo tinh hoàn. Tình trạng này cũng có thể do tổn thương tinh hoàn hoặc do các vấn đề ở vùng dưới đồi và tuyến yên.

9. Chú ý dấu hiệu đau bụng và đầy hơi

Đây có thể là những dấu hiệu cổ trướng tức là có chất dịch tích tụ trong khoang phúc mạc (khoang bụng). Nếu chất dịch tích tụ nhiều, có thể xảy ra tình trạng thở ngắn.

10. Kiểm tra bụng để tìm mạch máu nổi

Caput medusa là tình trạng tĩnh mạch rốn mở khiến máu ứ lại trong hệ thống tĩnh mạch cửa. Lượng máu này sau đó sẽ chuyển hướng vào tĩnh mạch rốn và vào các mạch máu ở thành bụng. Tình trạng này khiến những mạch máu nổi rõ trên bụng. Hiện tượng này gọi là caput medusa, vì hình dạng những mạch máu trông giống như đầu (caput) của Medusa, một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp.

11. Hơi thở có mùi mốc

Hơi thở có mùi mốc cũng là do những trường hợp tăng huyết áp nặng gây ra hiện tượng caput medusa và tiếng thổi Cruveilhier-Baumgarten. Mùi hôi xuất phát từ chất dimethyl sulfide, là kết quả của chứng tăng huyết áp.
Tiếng thổi sẽ nhỏ đi khi bác sĩ ấn lên vùng da trên rốn.

12. Chú ý hiện tượng vàng da và mắt

Jaundice là tình trạng chuyển màu vàng do nồng độ bilirubin tăng khi gan không thể xử lý hiệu quả. Các niêm mạc có thể cũng sẽ chuyển màu vàng và nước tiểu trở nên sẫm màu.
Hiện tượng vàng da cũng có thể là do ăn quá nhiều caroten như cà rốt. Tuy nhiên, cà rốt sẽ không làm tròng trắng mắt chuyển màu vàng như trong trường hợp jaundice.

13. Kiểm tra bàn tay tìm triệu chứng suy tư thế vận động (asterixis)

Yêu cầu người nghi ngờ bị xơ gan xòe hai bàn tay ra trước mặt, lòng bàn tay úp xuống. Bàn tay của người bệnh sẽ bắt đầu chuyển động và “vẫy” nơi cổ tay giống như cánh chim.
Suy tư thế vận động cũng xuất hiện ở hội chứng tăng u -rê máu (uremia) và suy tim nặng.

4/ Xơ gan nguy hiểm như thế nào?

Xơ gan nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn tới xơ gan cổ trướng. Đây là giai đoạn gan bị tổn thương nặng nề, lúc này gan sẽ không hoạt động được nữa, mất đi chức năng trao đổi chất, và có nước xuất hiện trong ổ bụng gây chèn ép các phủ tạng làm thay đổi cấu trúc tế bào gan, làm xơ hóa gan. Từ đó khiến chức năng lọc máu, tiêu hóa, bài tiết mật của gan kém đi, sức đề kháng của người bệnh bị giảm, dễ dàng mắc các bệnh về đường ruột, đường tiết niệu, đường hô hấp và ống mật, gây nguy hại đến tính mạng người bệnh.
Ngoài ra xơ gan còn gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho cơ thể như:

  • Xuất huyết tiêu hóa: Xơ gan khiến cho dòng máu đi qua gan bị cản trở, dẫn đến  áp lực tại tĩnh mạch cửa cũng như tại các hệ nối cửa-chủ tăng cao, đặc biệt là làm giãn tĩnh mạch thực quản và tĩnh mạch phình dạ dày. Các tĩnh mạch này khi giãn quá mức sẽ bị vỡ, gây ra ói máu đỏ tươi lượng nhiều và đi ngoài phân đen. Nếu không xử trí kịp thời rất dễ gây tử vong.
  • Nhiễm trùng: Ngoài lọc máu gan có có chức năng miễn dịch và lọc thải các độc tố ra khỏi cơ thể để không bị nhiễm trùng. Tuy nhiên khi gan bị xơ hóa, nó không thực hiện được chức năng của mình từ đó khiến cơ thể rất dễ bị nhiễm trùng  dịch bang, viêm phổi, nhiễm trùng máu. Nếu tình trạng này kéo dài có thể khiến cho bệnh tình trở nặng hơn cũng như thúc đẩy các biến chứng khác xuất hiện như hôn mê gan, suy thận…
  • Bệnh não gan hay còn gọi là hôn mê gan: là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất của xơ gan giai đoạn cuối. Do gan lúc này bị suy không thể đào thải được các độc chất trong cơ thể gây tình trạng rối loạn tri thức với các biểu hiện như: không tỉnh táo, ngủ gà ngủ gật, lơ mơ mất ý thức, tay chân run rẩy.
  • Ung thư gan: người mắc bệnh xơ gan nguy cơ rất cao dẫn đến tình trạng ung thư gan rồi tử vong, xơ gan chiếm 80% trường hợp ung thư gan nguyên phát.

5/ Chuẩn đoán và điều trị bệnh xơ gan

1. Yêu cầu bác sĩ kiểm tra sự thay đổi kích thước của gan hoặc lá lách

Khi thăm dò, gan bị xơ thường sờ thấy cứng và có u cục. Tình trạng splenomegaly (lá lách to lên) là do chứng tăng huyết áp gây ra xung huyết ở lá lách. Cả hai tình trạng này là dấu hiệu của bệnh xơ gan.

2. Đề nghị bác sĩ kiểm tra tiếng thổi Cruveilhier-Baumgarten.

Đa số các bác sĩ chăm sóc sức khỏe ban đầu không kiểm tra triệu chứng này. Đây là tiếng thổi trong các tĩnh mạch nghe được bằng ống nghe ở vùng thượng vị (phần trung tâm phía trên) của bụng. Cũng giống như caput medusa, hiện tượng này là do sự kết nối của các hệ thống tĩnh mạch khác nhau trong cơ thể gặp trục trặc khi có sự tăng huyết áp trong các tĩnh mạch.
Bác sĩ sẽ thực hiện thủ thuật Valsalva — một kỹ thuật thăm dò tăng áp lực ổ bụng. Điều này giúp bác sĩ nghe tiếng thổi rõ hơn nếu có.

3. Để bác sĩ làm xét nghiệm máu tìm bệnh xơ gan

Bác sĩ sẽ lấy máu và gửi đến phòng xét nghiệm để chẩn đoán bệnh xơ gan. Những xét nghiệm này bao gồm:

  • Xét nghiệm công thức máu toàn bộ để tìm chứng thiếu máu (anemia), giảm bạch cầu (leukopenia), giảm bạch cầu trung tính (neutropenia), và giảm tiểu cầu (thrombocytopenia) thường thấy trong bệnh xơ gan và một số yếu tố khác.
  • Xét nghiệm tìm mức men gan (serum aminotransferases enzyme) tăng cao, biểu thị bệnh xơ gan do rượu. Xơ gan do rượu thông thường có tỷ lệ AST/ALT lớn hơn 2.
  • Đo toàn bộ mức bilirubin so sánh với mức cơ bản cho phép của bạn. Kết quả có thể sẽ là bình thường trong giai đoạn sớm của bệnh xơ gan, nhưng mức độ này sẽ tăng cao khi bệnh xơ gan tiến triển xấu đi. Lưu ý rằng mức bilirubin tăng cao là một dấu hiệu tiên lượng xấu trong bệnh xơ gan mật nguyên phát.
  • Đo mức albumin. Sự mất khả năng tổng hợp albumin của gan bị xơ sẽ khiến mức albumin thấp. Tuy nhiên, điều này cũng thấy ở các bệnh nhân suy tim xung huyết, hội chứng thận hư, suy dinh dưỡng và một số bệnh đường ruột.
  • Một số xét nghiệm khác bao gồm xét nghiệm alkaline phosphatase, men gan gamma-glutamyl transpeptidase (GGT), thời gian prothrombin, globulins, serum sodium, và hyponatremia (hạ natri máu).

4. Yêu cầu bác sĩ xem xét hình ảnh

Hình ảnh của cơ thể có thể giúp nhận biết bệnh xơ gan, nhưng nó còn hữu ích hơn trong việc phát hiện các biến chứng của bệnh xơ gan như cổ trướng.

  • Siêu âm chẩn đoán là phương pháp không xâm lấn và dễ tiếp cận. Khi siêu âm sẽ thấy gan bị xơ có kích thước nhỏ và nổi cục. Phát hiện điển hình của bệnh xơ gan là thùy phải co lại và thùy trái to ra. Những cục u nhìn thấy qua siêu âm có thể là lành tính hoặc ác tính và cần phải làm sinh thiết. Siêu âm cũng có thể phát hiện sự gia tăng đường kính tĩnh mạch cửa hoặc hình dạng của các tĩnh mạch nhánh. Biểu thị cho sự tăng áp lực tĩnh mạch cửa.
  • Kỹ thuật chụp cắt lớp vi tính thường không được sử dụng trong chẩn đoán xơ gan, vì nó cũng cho thông tin tương tự như trong kỹ thuật siêu âm. Hơn nữa, bệnh nhân còn phải tiếp xúc với bức xạ và chất cản quang. Bạn có thể tham khảo thêm ý kiến khác hoặc hỏi lý do mà bác sĩ đề nghị dùng kỹ thuật này.
  • Kỹ thuật chụp cộng hưởng từ thường hạn chế do chi phí cao và sự từ chối của bệnh nhân do thời gian chụp lâu và khó chịu. Mức độ tín hiệu thấp trên hình ảnh T1-weighted cho thấy tình trạng quá tải sắt do bệnh thừa sắt di truyền.

5. Làm sinh thiết để chẩn đoán xác định

Kiểm tra các dấu hiệu, triệu chứng và làm xét nghiệm máu là những phương pháp tốt để xác định một trường hợp nghi ngờ xơ gan. Tuy nhiên, cách duy nhất để biết chắc chắn có bị xơ gan không là làm sinh thiết. Sau khi xử lý và xem xét một mẩu gan dưới kính hiển vi, bác sĩ có thể khẳng định bệnh nhân có bị xơ gan hay không.

6/ Tiếp nhận Điều trị Bệnh Xơ gan

1. Tuân theo hướng dẫn của nhân viên y tế

Ở bệnh xơ gan, hầu hết các ca nhẹ và trung bình thường được điều trị ngoại trú, trừ một vài trường hợp ngoại lệ. Nếu bệnh nhân bị chảy máu đường tiêu hóa, nhiễm trùng nặng hoặc nhiễm trùng huyết, suy thận hoặc thay đổi trạng thái tâm thần thì cần điều trị nội trú.

  • Bác sĩ sẽ yêu cầu bạn kiêng rượu, chất kích thích và các loại thuốc nếu gan bị nhiễm độc. Bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng này theo từng bệnh nhân. Hơn nữa, một số loại thảo mộc như kava và tầm gửi có thể gây tổn thương thêm cho gan. Thảo luận với bác sĩ về các cách điều trị thảo mộc/ thay thế mà bạn đang dùng.
  • Bác sĩ sẽ cho bạn tiêm phòng bệnh phế cầu khuẩn, cúm, viêm gan A và B.
  • Bác sĩ sẽ lập phác đồ NASH cho bạn, theo đó bạn sẽ nằm trong kế hoạch giảm cân, tập luyện thể chất và kiểm soát tối ưu lượng lipid và glucose (chất béo và đường/tinh bột).

2. Uống thuốc theo hướng dẫn

Như đã đề cập ở phần trên, có nhiều nguyên nhân tiềm ẩn dẫn đến xơ gan. Thuốc mà bác sĩ kê toa cho bạn được kê riêng cho trường hợp của bạn. Những loại thuốc này sẽ điều trị các nguyên nhân tiềm ẩn (Viêm gan B, viêm gan C, xơ gan ứ mật) và các triệu chứng từ bệnh xơ gan và suy gan.

3. Sẵn sàng cho phương án phẫu thuật

Không phải lúc nào bác sĩ cũng đề nghị phẫu thuật, nhưng việc này cần thiết khi xuất hiện những tình trạng nhất định do xơ gan. Những tình trạng này bao gồm:

  • Giãn tĩnh mạch và có thể xử lý bằng phẫu thuật thắt tĩnh mạch.
  • Cổ trướng, là sự tích tụ chất dịch trong khoang bụng, được xử lý bằng cách chọc hút dịch, một thủ thuật để rút chất dịch ra.
  • Suy gan tối cấp, là sự tấn công nhanh của bệnh não gan (sự thay đổi cấu trúc/chức năng gan trong 8 tuần sau khi bệnh xơ gan được chẩn đoán). Tình trạng này đòi hỏi phải ghép gan.
  • Ung thư tế bào gan, là sự phát triển ung thư gan. Các nỗ lực điều trị bao gồm sóng điện cao tần (radiofrequency ablation), phẫu thuật cắt bỏ (lấy đi tế bào ung thư) và ghép gan.

4. Biết tiên lượng của bạn

Xơ gan cổ trướng sống được bao lâu?

Thông thường sau khi được chẩn đoán xơ gan, người ta có thể trải qua 5 -20 năm mà không có hoặc có ít triệu chứng. Một khi đã xuất hiện những triệu chứng và biến chứng nghiêm trọng do xơ gan, bệnh nhân thường sẽ tử vong trong vòng 5 năm nếu không được ghép gan.

  • Hội chứng gan thận là một biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra do xơ gan. Thuật ngữ này chỉ sự phát triển của bệnh suy thận ở bệnh nhân gan và cần được điều trị bệnh suy thận.
  • Hội chứng gan phổi, một biến chứng nghiêm trọng khác do giãn động mạch phổi ở bệnh nhân gan, dẫn đến hơi thở ngắn và giảm ô-xy huyết (mức ô-xy trong máu thấp). Cách điều trị ở trường hợp này là ghép gan.

7/ Chế độ chăm sóc cho bệnh nhân xơ gan

Khi bị xơ gan, nhất là xơ gan mất bù nếu bệnh nhân có một chế độ chăm sóc, ăn uống khoa học có thể giúp phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm xảy ra. Vì vậy người bệnh cần chú ý như sau:
Chế độ sinh hoạt

  • Duy trì thói quen tập thể dục nhẹ nhàng để giúp cơ thể khỏe mạnh
  • Tránh lo âu, căng thẳng, stress
  • Tránh làm việc quá sức, dành nhiều thời gian cho nghỉ ngơi

Chế độ ăn uống

  • Tăng cường thực phẩm giàu kali, ăn nhiều rau xanh và trái cây
  • Chia nhỏ khẩu phần ăn thành nhiều bữa trong ngày (5-6 bữa)
  • Ưu tiên các thực phẩm giàu đạm thực vật như: đậu hà lan, đỗ đen, đậu đỏ
  • Nói không với rượu bia, thuốc lá
  • Hạn chế sử dụng thực phẩm đóng hộp, thức ăn chế biến sẵn, đồ ăn nhiều dầu mỡ
  • Hạn chế muối hoặc ăn nhạt hoàn toàn khi có phù và cổ trướng nhiều vì lượng muối có thể gây tích nước trong cơ thể khiến tình trạng phù tăng lên.

>>>>> Hướng dẫn cách chăm sóc bệnh nhân bị xơ gan

6/  Làm thế nào để phòng ngừa bệnh xơ gan?

Cho đến nay, xơ gan vẫn là một trong “tứ chứng nan y” mà y học vẫn chưa có biện pháp điều trị khỏi hoàn toàn. Các phương pháp điều trị hiện nay chủ yếu giúp giảm thiểu các biến chứng, cải thiện tình trạng bệnh và kéo dài cuộc sống cho bệnh nhân. Tuy nhiên, những phương pháp này đều rất tốn kém, yêu cầu trình độ kỹ thuật hiện đại. Do vậy, vấn đề cần thiết nhất lúc này vẫn là việc phòng ngừa. Dưới đây là các biện  pháp giúp phòng ngừa bệnh xơ gan hiệu quả:

  • Tiêm phòng vacxin viêm gan B, C để ngăn chặn bệnh viêm gan.
  • Dự phòng và điều trị các bệnh viêm gan cấp và mạn tính để giảm thiểu tối đa hậu quả dẫn đến xơ gan.
  • Điều trị tốt các bệnh về đường mật, phòng chống sán lá gan
  • Hạn chế sử dụng rượu bia, chất kích thích khiến gan phải hoạt động nhiều
  • Thận trọng khi dùng thuốc gây hại cho gan
  • Kiểm tra sức khỏe ngay khi thấy có biểu hiện không tốt về gan như; mệt mỏi, chán ăn, sụt cân, vàng da, đau tức hạ sườn.
  • Tăng cường luyện tập thể dục để nâng cao sức khỏe, giúp phòng ngừa bệnh tật.

Bên cạnh đó, mỗi người nên chủ động bảo vệ gan và phòng xơ gan một cách thường xuyên, đặc biệt với những người bị viêm gan virus, người hay uống rượu bia…cần nâng cao ý thức tăng cường chức năng gan, giảm thiểu thương tổn ở tế bào gan, giải độc gan bằng cách sử dụng kết hợp với các thảo dược đã được nghiên cứu, chứng minh tác dụng phòng ngừa và làm chậm sự tiến triển của xơ gan. Tác dụng có thể khác nhau tùy cơ địa của người dùng.
Trong đó, Cà gai leo là dược liệu duy nhất được nghiên cứu chuyên sâu, bài bản với 2 đề tài cấp nhà nước, 4 luận án tiến sỹ và nhiều công trình nghiên cứu khác. Các nghiên cứu đều khẳng định đây là cây thuốc không chỉ có tác dụng giải độc, chống viêm, kháng virus. Mà còn ngăn chặn và kìm hãm sự phát triển của xơ gan rõ rệt thông qua việc ức chế tạo thành các sợi collagen. Đặc biệt, ngày nay các nhà khoa học còn chứng minh dịch chiết cà gai leo sẽ phát huy công dụng tốt nhất khi được kết hợp với cây Mật nhân. Sự kết hợp kép này sẽ giải pháp hữu hiệu an toàn giúp giải độc gan, giảm sự tiến triển của xơ gan và tăng cường miễn dịch khiến người bệnh khỏe hơn.

Hình ảnh cây cà gai leo đã được khoa học chứng minh là ngăn ngừa xơ gan rất hiệu quả
Hình ảnh cây cà gai leo đã được khoa học chứng minh là ngăn ngừa xơ gan rất hiệu quả

>>>>> Xem thêm cây hoàn ngọc chữa bệnh viêm gan
Hiện nay đã có nhiều sản phẩm bào chế từ thảo dược cà gai leo này kết hợp với mật nhân. Theo hàm lượng hợp lý nhằm mang lại một giải pháp hỗ trợ điều trị hiệu quả.